Αυτοτραυματισμοί στην εφηβεία

Οι αυτοτραυματισμοί στην εφηβεία είναι ένα θέμα ιδιαίτερα ευαίσθητο και ανησυχητικό, που συχνά λειτουργεί ως ένδειξη βαθύτερης ψυχικής δυσφορίας. Δεν αποτελούν «αναζήτηση προσοχής», αλλά έναν τρόπο με τον οποίο ο/η έφηβος/η προσπαθεί να διαχειριστεί έντονα, επώδυνα ή μπερδεμένα συναισθήματα.

Τι είναι οι αυτοτραυματισμοί;

Αφορούν σκόπιμες πράξεις που προκαλούν πόνο ή τραυματισμό στο σώμα (όπως κόψιμο, κάψιμο, χτύπημα του εαυτού, τραβήγματα μαλλιών). Συνήθως δεν έχουν στόχο τον θάνατο, αλλά τη «ρύθμιση» έντονων συναισθημάτων.

Γιατί συμβαίνουν στην εφηβεία;

Στην εφηβεία, ο εγκέφαλος και το συναίσθημα βρίσκονται σε συνεχή ανάπτυξη. Τα παιδιά βιώνουν:

• Έντονο άγχος, πίεση σχολείου, κοινωνικές δυσκολίες

• Δυσκολίες στον λόγο των συναισθημάτων

• Χαμηλή αυτοεκτίμηση

• Μπούλινγκ, απόρριψη ή κοινωνική μοναξιά

• Οικογενειακές συγκρούσεις ή συναισθηματική απόσταση

• Ψυχολογικές δυσκολίες όπως κατάθλιψη, άγχος, διαταραχές προσωπικότητας

  
  

Για κάποιους/ες, ο σωματικός πόνος λειτουργεί ως «αποσυμπίεση» από έναν υπερβολικά δυνατό συναισθηματικό πόνο.

Σημάδια που μπορεί να παρατηρήσουν οι γονείς

• Μακρία ρούχα ακόμη και στη ζέστη

• Σημάδια, γρατζουνιές ή πληγές που «δεν εξηγούνται»

• Απόσυρση, απομόνωση, αλλαγές στη διάθεση

• Αύξηση άγχους ή ξεσπάσματα

• Αμφιθυμία, αρνητικός τρόπος σκέψης για τον εαυτό

  
  

Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς;

• Παραμένουμε ήρεμοι: Ο πανικός ή οι φωνές επιδεινώνουν τη ντροπή και την απομόνωση.

• Ανοίγουμε χώρο για επικοινωνία: «Είμαι εδώ για εσένα. Δεν σε κρίνω. Θέλω να σε βοηθήσω».

• Δεν πιέζουμε να μας δείξουν τα σημάδια.

• Ακούμε χωρίς κριτική και χωρίς να ακυρώνουμε τα συναισθήματα («μην το σκέφτεσαι έτσι», «υπάρχουν χειρότερα»).

• Αναζητούμε επαγγελματική βοήθεια: ψυχολόγο/ψυχίατρο που εξειδικεύεται σε εφήβους.

• Συνεργαζόμαστε στο σπίτι για ένα πιο σταθερό, ήρεμο και υποστηρικτικό περιβάλλον.

• Ενθαρρύνουμε υγιείς τρόπους εκτόνωσης όπως τέχνη, άσκηση, καταγραφή συναισθημάτων, mindfulness.

  
  

Πότε χρειάζεται άμεση παρέμβαση;

• Αν οι πληγές είναι σοβαρές

• Αν υπάρχει αναφορά ή σκέψη για αυτοκτονία

• Αν η συμπεριφορά επαναλαμβάνεται συχνά

Σε αυτές τις περιπτώσεις, απαιτείται άμεση αξιολόγηση από ειδικό ψυχικής υγείας.